۱۰ تیر ماه روز بزرگداشت نگین پنهان نصف جهان؛ صائب تبریزی/ شاعری که دستکمی از حافظ و سعدی نداشته است
صائب تبریزی، بزرگترین غزلسرای عصر صفوی، سالها در دل اصفهان زیست، آفرید و در باغی که روزگاری ملک شخصیاش بود به خاک سپرده شد؛ آرامگاهی که روزی در غبار فراموشی پنهان مانده بود و امروز دوباره نام یکی از ستونهای اندیشه و شعر فارسی را زنده میکند.
در قلب اصفهان، آرامگاهی خفته است که میزبان پیکر یکی از بزرگترین معماران خیال و سخن، میرزا محمدعلی صائب تبریزی است؛ شاعری که ملکالشعرای دربار صفوی بود و سبک هندی را به اوج رساند. صائب، بزرگترین غزلسرای قرن یازدهم هجری، حدود سال ۱۵۹۲ میلادی در اصفهان دیده به جهان گشود. خانواده او از تبریزیانی بودند که به فرمان شاه عباس اول از تبریز به اصفهان کوچانده شدند و در محله عباسآباد سکونت یافتند. شاه عباس دوم، حاکم وقت اصفهان، او را به مقام ملکالشعرایی برگزید؛ عنوانی که آوازهاش در میان شاعران ایران، هند و عثمانی پیچید.
صائب تبریزی شاعری کثیرالشعر بود و شمار اشعار او بین ۶۰ تا ۱۲۰ هزار بیت تخمین زده میشود؛ بیشتر در قالب غزل. آرامگاه او سالها در غبار فراموشی و گمنامی فرو رفته بود و کسی از مکان دقیق آن اطلاعی نداشت تا اینکه در سال ۱۳۱۷ هجری شمسی (۱۹۳۸ میلادی)، استاد جلالالدین همایی—ادیب و محقق برجسته—این آرامگاه را در بخشی از موقوفات مسجد لنبان کشف کرد. پس از این کشف، تصمیم به ساخت بنایی درخور شأن این شاعر بزرگ گرفته شد. بنای کنونی آرامگاه، با الهام از معماری دوران صفویه و متناسب با زمان حیات صائب، در دوران پهلوی ساخته شد.
آرامگاه صائب تبریزی در محله لنبان، در خیابان صائب و در باغی قرار دارد که زمانی ملک شخصی او بوده است. با وجود ثبت این آرامگاه بهعنوان یکی از آثار ملی ایران و معماری چشمنواز و ارزش ادبی بیبدیل آن، این مکان همچنان در میان جاذبههای گردشگری اصفهان کمتر شناخته شده و اغلب مورد بیتوجهی قرار میگیرد.
نرگس گنجی، شاعر و استاد دانشگاه، در اینباره میگوید: «صائب، حافظ عصر صفوی است؛ اگر نگویم بالاتر از حافظ. او را در هندوستان، پاکستان و هر جایی که ادبیات فارسی رفته، بهتر از ایران میشناسند. باغ صائب باید مانند حافظیه دیوار داشته باشد، بلیطفروشی برای بازدید از آن وجود داشته باشد و راهنمایان گردشگری تخصصی مستقر شوند. بسیاری از اهالی اصفهان حتی آدرس مقبره صائب را نمیدانستند. صائب جانِ اصفهان بوده و این مهم در اشعارش نمود دارد. صائب نابغه اندیشه و ادب است و باید به او بیشتر بها داد. باغ صائب یک اثر تاریخی است و نباید به پاتوق پیکنیک یا محل تجمع معتادان تبدیل شود.»
