یکم آذرماه؛ روز نکوداشت اصفهان/ از طالع قوس بر سر در قیصریه تا عشق و مسئولیت شهروندان نسبت به اصفهان

یکم آذرماه، روز نکوداشت اصفهان، فرصتی برای بازخوانی تاریخ، هویت و میراث فرهنگی این شهر و یادآوری مسئولیت مشترک شهروندان در پاسداشت داشتهها و توجه به چالشهای پیش روی آن است؛ روزی که نماد آن، صورت فلکی قوس بر سردر تاریخی بازار قیصریه، بیش از چهار قرن است که روایتگر پیوند اصفهان با تاریخ و باورهای کهن است.
هر ساله یکم آذرماه بهعنوان روز نکوداشت اصفهان گرامی داشته میشود؛ مناسبتی که ریشه در روایتهای تاریخی و فرهنگی این شهر دارد. بر اساس برخی اسناد و روایتهای تاریخی، خشت نخست اصفهان در ماه آذر نهاده شده و از همین رو، برج قوس یا کماندار بهعنوان طالع این شهر انتخاب شده است. در گذشته، متناسب با زمان احداث شهرها و بر اساس باورهای نجومی رایج، صور فلکی و طالع مشخصی برای آنها در نظر گرفته میشد.
نقش صورت فلکی قوس، بهعنوان نماد ماه آذر، بیش از چهارصد سال است که بر کاشیکاریهای سردر بازار قیصریه خودنمایی میکند و همچنان توجه رهگذران و گردشگران را به خود جلب میکند. این تصویر تاریخی، افزون بر ارزش هنری و معماری، حامل مفاهیمی نمادین درباره خرد، شجاعت و غلبه بر نفس است؛ مفاهیمی که در روایتهای مرتبط با این نقش، به پیروزی خیر بر شر تعبیر میشوند.
یکم آذرماه در سال ۱۳۸۴، با رأی اکثریت شورای اصفهانشناسان بهعنوان روز نکوداشت اصفهان انتخاب و تصویب شد. این مناسبت در سالهای گذشته بهتدریج جایگاهی ماندگار در حافظه جمعی شهروندان اصفهانی پیدا کرده و به فرصتی برای بازخوانی هویت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی شهر تبدیل شده است.
نکته قابلتوجه در پاسداشت این روز، نقش پررنگ مشارکتهای مردمی و فعالیتهای خودجوش کنشگران مدنی، فرهنگی، هنری و محیطزیستی است. گردهماییها، برنامههای آیینی، تورهای روایتگری و دورهمیهای محلی، از جمله اقداماتی هستند که به زنده نگه داشتن این مناسبت کمک کردهاند؛ مشارکتهایی که نشان میدهد تعلق خاطر به اصفهان فراتر از برنامهها و ساختارهای رسمی، در میان بخشهایی از جامعه شهری جریان دارد.
روز نکوداشت اصفهان فرصتی برای توجه به مجموعه ظرفیتهایی است که این شهر را به یکی از کانونهای مهم تمدن، هنر و فرهنگ ایران تبدیل کرده است؛ از معماری و میراث تاریخی گرفته تا هنرهای سنتی، فرهنگ عمومی، زیست اجتماعی و سرمایههای انسانی. با این حال، گرامیداشت اصفهان تنها به ستایش زیباییها و افتخارات گذشته محدود نمیشود و میتواند بستری برای گفتوگو درباره مسائل و چالشهایی باشد که آینده و پایداری این شهر را تحت تأثیر قرار دادهاند.
از این منظر، یکم آذرماه فرصتی برای تقویت حس تعلق، همبستگی اجتماعی و مسئولیتپذیری شهروندان در قبال اصفهان است؛ روزی که دوستداران این شهر میتوانند ضمن معرفی ظرفیتها و داشتههای آن، درباره دغدغهها و مسائل پیش رویش نیز سخن بگویند و بر ضرورت حفاظت از هویت، میراث و آینده اصفهان تأکید کنند.